Χάρτης Αξιών

Ο Νέος «Χάρτης Αξιών» της Ευρώπης του Μέλλοντός μας

Εμείς, οι μαθήτριες και οι μαθητές που συμμετείχαμε στο 10ο Ευρωπαϊκό Μαθητικό Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στη Βιέννη και λάβαμε μέρος στη συλλογική, ψηφιακή διαδικασία διαμόρφωσης του Νέου «Χάρτη Αξιών» της Ευρώπης του Μέλλοντός μας, με πλήρη συναίσθηση της ιστορικής στιγμής και της ευθύνης της γενιάς μας, κηρύσσουμε και υιοθετούμε το παρόν Ψήφισμα, ως δέσμευση, ως όραμα, ως υπόσχεση για την Ευρώπη του 21ου αιώνα.

 

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Σε μια εποχή κατά την οποία το υπερεθνικό οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης κλυδωνίζεται, η αμφισβήτηση μεγαλώνει και η πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης μοιάζει να χάνει τον προσανατολισμό της, εμείς επιλέξαμε να αναζητήσουμε ξανά την ψυχή της Ευρώπης.

Μιας Ευρώπης η οποία — όπως υπενθύμιζε ο Ζακ Ντελόρ — δεν μπορεί να οικοδομηθεί μόνο με την αγορά∙ μιας Ευρώπης που γεννήθηκε ως απάντηση στη βαρβαρότητα και ως υπόσχεση πολιτισμού∙ μιας Ευρώπης που οφείλει να παραμείνει χώρος ελευθερίας, αξιοπρέπειας και ουμανισμού.

Μέσα από μία πρωτότυπη, ανοικτή και δημοκρατική ψηφιακή διαδικασία, ενώνοντας φωνές από κάθε γωνιά της Ελλάδας, αναζητήσαμε το κοινό μας όραμα.

Δεν καταγράψαμε απλώς προτιμήσεις.

Αναδείξαμε ένα αξιακό πρότυπο∙ τον τρόπο που σκεφτόμαστε, νιώθουμε και οραματιζόμαστε το αύριο.

Στο επίκεντρο αυτού του κοινού οράματος αναδείχθηκαν οι πέντε θεμελιώδεις αξίες, αλληλένδετες, ισότιμες και αλληλοτροφοδοτούμενες: η Ειρήνη, η Δημοκρατία, η Ελευθερία, τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και η Ισότητα – ο ηθικός πυρήνας του Νέου Ευρωπαϊκού Ουμανισμού.

 

Ο ΝΕΟΣ “ΧΑΡΤΗΣ ΑΞΙΩΝ”

1. ΕΙΡΗΝΗ

Η ειρήνη δεν είναι απλώς η παύση όπλων.

Είναι ο χώρος όπου μπορεί να ανθίσει ο άνθρωπος, η δημιουργία, ο διάλογος, η δικαιοσύνη, η συνεργασία.

Είναι ο όρος της ανθρώπινης προόδου, η βάση πάνω στην οποία στηρίζονται όλες οι υπόλοιπες αξίες.

Δεσμευόμαστε για μια Ευρώπη που αντικαθιστά τη λογική της σύγκρουσης με τη δύναμη της κατανόησης, του πολιτισμού και της αλληλεγγύης.

2. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Η δημοκρατία είναι η φωνή μας.

Δεν είναι μόνο πολίτευμα∙ είναι στάση ζωής, είναι συμμετοχή, είναι ευθύνη.

Είναι ο χώρος όπου όλα τα δικαιώματα αποκτούν νόημα: η ελευθερία, η δικαιοσύνη, η ισότητα, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα.

Ζητάμε μια Ευρώπη όπου η διαφάνεια, η λογοδοσία και η ενεργή συμμετοχή των πολιτών αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αρχές.

3. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

Η ελευθερία είναι το οξυγόνο της ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Είναι ο χώρος έκφρασης, δημιουργίας, ενσυναίσθησης και υπευθυνότητας.

Για μας δεν είναι ασυδοσία, αλλά δικαίωμα που συνοδεύεται από παιδεία, κρίση και σεβασμό προς τον άλλον.

Οραματιζόμαστε μια Ευρώπη όπου η ελευθερία δεν αποτελεί προνόμιο λίγων, αλλά κοινό αγαθό όλων.

4. ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι η καρδιά του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Είναι η εγγύηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας∙ το πλαίσιο στο οποίο η δημοκρατία και η ελευθερία γίνονται πράξη.

Αναγνωρίζουμε ότι η προστασία τους δεν συγκρούεται με την ασφάλεια, αλλά αποτελεί προϋπόθεσή της.

Συλλογιζόμαστε μια Ευρώπη που σέβεται όλους ανεξαιρέτως και προστατεύει ιδίως τους πιο ευάλωτους.

5. ΙΣΟΤΗΤΑ

Η ισότητα δεν είναι ομοιομορφία, δεν είναι ομογενοποίηση.

Είναι δίκαιη πρόσβαση στις ευκαιρίες, αναγνώριση της μοναδικότητας κάθε ανθρώπου, άρση των διακρίσεων.

Χωρίς ισότητα, η ελευθερία γίνεται προνόμιο, η δημοκρατία κενό γράμμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα ανενεργά.

Δεσμευόμαστε για μια Ευρώπη που βλέπει κάθε άνθρωπο ως ίσο σε αξία και αξιοπρέπεια.

 

ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ – Ο ΝΕΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ

Η σχεδόν ταυτόσημη βαρύτητα των αξιών που επιλέξαμε αποδεικνύει κάτι βαθύ: ότι καμία αξία δεν υπάρχει χωρίς τις άλλες.

Η ειρήνη χρειάζεται δημοκρατία.

Η δημοκρατία χρειάζεται ελευθερία.

Η ελευθερία προϋποθέτει δικαιώματα.

Και όλα μαζί απαιτούν ισότητα.

Αυτός ο αξιακός κύκλος είναι το θεμέλιο της Ευρώπης του μέλλοντος.

Μιας Ευρώπης που δεν θα καθορίζεται από φόβο, κλειστότητα και αδράνεια, αλλά από αξιοπρέπεια, σεβασμό, ενότητα, βιωσιμότητα και ηθική πρόοδο.

 

ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΓΕΝΙΑΣ

Δηλώνουμε ότι οι αξίες αυτές δεν είναι για εμάς απλώς λέξεις, αλλά δεσμεύσεις, ένας δρόμος που επιλέγουμε συνειδητά για την Ευρώπη που θέλουμε να ζήσουμε και να δημιουργήσουμε.

Μια Ευρώπη:

• όπου η τεχνητή νοημοσύνη υπηρετεί τον άνθρωπο με ηθική και υπευθυνότητα,
• όπου η περιβαλλοντική συνείδηση είναι πράξη και όχι σύνθημα,
• όπου ο σεβασμός, η ενσυναίσθηση και η συνεργασία αντικαθιστούν τον φόβο και τον αποκλεισμό,
• όπου η διαφορετικότητα αποτελεί πλούτο και όχι αφορμή βίας,
• όπου η δικαιοσύνη παραμένει το σταθερό στήριγμα της κοινωνίας,
• όπου κάθε παιδί, κάθε πολίτης, έχει δικαίωμα στη ζωή, στην παιδεία, στην ασφάλεια και στην αξιοπρέπεια.

 

ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 

Απευθύνουμε πρόσκληση προς τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη-μέλη, τα ευρωπαϊκά κοινοβούλια νέων, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και κάθε φορέα που υπηρετεί τον δημόσιο σκοπό:

Να υποστηρίξουν και να προωθήσουν τη θέσπιση της «Ευρωπαϊκής Ημέρας Αξιών».

Στο πλαίσιο της αναζήτησης ενός νέου συλλογικού οράματος για την Ευρώπη του 21ου αιώνα, προτείνουμε την καθιέρωση μιας ημέρας αφιερωμένης στον ηθικό και πολιτικό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – ενός πυρήνα που αναδεικνύεται μέσα από τη φωνή της νέας γενιάς και φωτίζεται από εκείνη τη διάφανη, ανθεκτική λάμψη που ο Ελύτης ύμνησε: το φως που αντιστέκεται στη φθορά, και υπενθυμίζει τον ακατάλυτο ανθρώπινο προσανατολισμό προς τις θεμελιώδεις αξίες.

Η «Ευρωπαϊκή Ημέρα Αξιών» θα λειτουργεί ως:

• Επανανοηματοδότηση του λόγου ύπαρξης και του προσανατολισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
• Γέφυρα ανάμεσα στις χώρες, τους πολιτισμούς και τις γενιές,
• Ευκαιρία διαλόγου και συμμετοχής για τους νέους, καθώς και δημιουργικής έκφρασης γύρω από το κοινό ευρωπαϊκό μέλλον,
• Φωτεινή υπόμνηση για τη χάραξη πολιτικών που τοποθετούν στο επίκεντρο τον άνθρωπο, την αξιοπρέπειά του και τα θεμελιώδη δικαιώματά του.

Με την καθιέρωση αυτού του νέου θεσμού, η Ευρώπη θα μπορεί κάθε χρόνο να στρέφει συνειδητά το βλέμμα της στις αξίες που τη θεμελίωσαν, στις αξίες που τη στηρίζουν και στις αξίες που μπορούν να την ανανεώσουν, τοποθετώντας τον Πολιτισμό, την Παιδεία και τις Ανθρωπιστικές Αρχές στο κέντρο της πορείας της.

Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ας θυμόμαστε πως το φως –εκείνο το ελυτικό φως που επιμένει– μπορεί να ξαναδώσει ψυχή στην Ευρώπη· να γίνει ο κοινός μας προσανατολισμός προς μια ήπειρο πιο ανθρώπινη, πιο ανοιχτή, πιο δημιουργική.

 

ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ

Με το παρόν Ψήφισμα, δημιουργούμε έναν νέο συμβολικό αλλά ουσιαστικό οδηγό πορείας: της Ευρώπης του Μέλλοντός μας.

Μιας Ευρώπης που δεν φοβάται να ονειρευτεί, δεν φοβάται να αλλάξει, δεν φοβάται να γίνει καλύτερη.

Μιας Ευρώπης ειρηνικής, δημοκρατικής, ελεύθερης, δίκαιης και ίσης.

Της Ευρώπης που θέλουμε να είμαστε και να ανήκουμε.

Γιατί το μέλλον της Ευρώπης δεν γράφεται χωρίς τις αξίες της.

Και οι αξίες της δεν γράφονται χωρίς εμάς.